17.000 gasten, 20 bruiloften en de 15 minuten waar iedereen over doorging: zo verliep Vyrii. Prostoneba

Het etnisch-elektronische evenement Vyrii. Prostoneba vond op 8 en 9 augustus voor de tweede keer plaats in paviljoen KYT op het VDNH-terrein in Kyiv. In twee dagen trok het festival van het Kurazh-team 17.000 mensen; alle kaarten waren twee dagen voor de opening uitverkocht, en meer dan 10% van de gasten uit kortingscategorieën kwam gratis binnen.

Dat meldde MUZVAR.

Het eerste Vyrii trok vorig jaar 12.000 bezoekers — in een jaar tijd is het evenement dus bijna anderhalf keer zo groot geworden. Een dagkaart kostte 2400 hryvnia, een tweedaagse kaart 4000. Veteranen, militairen, strijders van het Oekraïense Vrijwilligersleger, mensen met een beperking, gepensioneerden en kinderen tot 12 jaar hadden gratis toegang.

Twee podia: etno live en elektronisch

De muziek was verdeeld over twee podia met de officiële namen Live Stage en Electro Stage. Op 8 augustus speelden live NAZVA, Krychitka x HORROR CHOR, Svjatoslav Vakartsjoek en Maryna Kroet, en op het elektronische podium Holly North, KADIRISTY en Biggi Veira met een GusGus-dj-set. Op 9 augustus stonden op het livepodium The VJO, The Maneken, Vivienne Mort, GANNA en Oleh Skrypka met Vopli Vidopljasova; op het elektronische Jazzmate B2B Hanna Brut, Zombies in Miami en Roman K. In totaal meer dan 20 Oekraïense en internationale artiesten.

GusGus is een IJslandse band, Zombies in Miami een Mexicaans duo. Voor de Duitse elektronische muzikant Holly North was dit al het tweede Vyrii op rij.

'Kyiv, je hebt mijn hart weer gestolen! Ik kom terug. Dit moeten we absoluut nog eens doen!' — zo luidt het bericht van Holly North op sociale media.

Kroet bracht een nieuw elektronisch geluid naar Vyrii

Banduraspeelster en zangeres Maryna Kroet werkte een half jaar aan een apart programma voor het festival en speelde het voor het eerst met een nieuwe bezetting. Ze schreef erover een paar dagen voor het evenement.

'Maryna Kroet gaat op Vyrii iets anders klinken dan jullie gewend zijn. We hebben dit idee een half jaar uitgebroed en zijn nu blij het te delen. Een nieuw elektronisch geluid, een experiment en een exclusief eerste optreden met een nieuwe bezetting en een compleet nieuwe klank', kondigde de artieste aan.

Naast de bandura kwamen er elektronica en drums in het programma, met een apart team voor het geluid: een soundproducer, een muzikante op elektronica en een drummer.

'Dit was een oude droom van mij. Me oprichten, opstaan, dansen — en dat het publiek ook danst. Ik wilde deze keer anders zijn: mijn innerlijke kinderen uitlaten, op een trom slaan, het niet doen zoals ik gewoonlijk muziek maak, mijn aanpak veranderen', schreef Kroet na het optreden.

Vakartsjoek speelde een programma dat hij nergens anders herhaalt

Svjatoslav Vakartsjoek stelde voor Vyrii een apart concertprogramma samen en bracht het op de avond van 8 augustus naar het livepodium.

'Juist het unieke format en het ongewone karakter van dit evenement inspireerden mij tot een bijzonder concertprogramma. Vandaag klinkt het maar één keer — precies hier en precies vandaag', schreef Vakartsjoek op zijn sociale media.

De vijftien minuten waar iedereen over doorging

Een apart performanceprogramma kwam van Freedom Ballet. Het nummer duurde ongeveer vijftien minuten op het elektronische podium, maar het begon al daarvoor: de dansers bewogen zich in capes over het festivalterrein, en die tocht was al onderdeel van de enscenering. Er was geen duidelijke grens tussen voorbereiding en begin — het optreden groeide uit de ruimte van het evenement zelf.

'Ze verschenen maar 15 minuten op het elektronische podium — donkere vogels midden in de menigte. De plastiek, de kostuums, het licht, de muziek. Zo mooi dat je je telefoon beter kunt laten zakken en gewoon kijken', schreef NasjKyiv over het nummer.

MUZVAR noemde het misschien wel het sterkste moment van de avond. Tegelijk leverde juist dit nummer de meeste discussie op: een deel van de socialemediagebruikers ging de stijl van Vyrii uitsluitend met dit optreden associëren — terwijl de dresscode was aangekondigd als ongedwongen etno, wildheid, vrijheid en natuurlijkheid.

Foto's: de organisatoren van Vyrii

Twintig paren trouwden op het festival zelf

De belangrijkste nieuwigheid van het tweede Vyrii waren officiële huwelijken. De ceremonies werden georganiseerd samen met Diia, het ministerie van Digitale Transformatie en het ministerie van Justitie, dus de registraties waren volledig rechtsgeldig. De ruimte werd gebouwd door het juweliersmerk GUZEMA: een trouwboog, een ceremoniemeester, een fotograaf en plaatsen voor gasten, en elk paar kreeg gouden ringen die speciaal voor het evenement waren ontworpen.

Voor het festival rekenden de organisatoren op minstens 12 ceremonies. In twee dagen werden er 20 geregistreerd. Wie wilde kon ook symbolisch trouwen in de vrije rij, en al getrouwde paren konden hun geloften vernieuwen.

Het idee kwam van de gasten zelf: vorig jaar plande een aantal paren hun bruiloft bewust op de Vyrii-data — 's ochtends de burgerlijke stand, daarna het festival met vrienden en familie.

Een dresscode die bijna iedereen naleefde

De dresscode blijft een verplichte toegangsvoorwaarde. De richting van dit jaar omschreven de organisatoren als ongedwongen etno, natuurlijkheid en vrijheid: geen historisch correcte klederdracht en geen dure kostuums, maar linnen, geborduurde hemden, lange rokken, wijde broeken, capes, hoofddoeken, riemen en handgemaakte sieraden.

Van de 17.000 gasten kwamen er maar ongeveer 300 in alledaagse kleren.

Theater dat je onmogelijk helemaal kon zien

Het theatergedeelte werd samengesteld door regisseur Ivan Oeryvskyj, met Tetjana Kostynioek en Maksym Svets aan het programma. De basis waren motieven uit de novelle van Olha Kobyljanska Op zondagochtend groef zij kruiden — geen letterlijke navertelling, maar een vertrekpunt.

De voorstellingen waren verdeeld over vijf zones van het festival en duurden ongeveer vijf uur per dag. Alles zien was onmogelijk: terwijl in de ene zone een episode werd gespeeld, gebeurde er in een andere iets heel anders, dus elke gast stelde zijn eigen versie van Vyrii samen uit de fragmenten die hij ving.

ONUKA kwam met een sopilka bij The Maneken op het podium

Het aangrijpendste moment van dag twee was de verschijning van ONUKA tijdens de set van The Maneken. Jevhen Filatov, die achter het project zit, stelde Nata Zjyzjtsjenko — de frontvrouw van ONUKA — voor als de persoon zonder wie hij zijn leven niet kan voorstellen. Eerst voegde ze zich subtiel bij het optreden met de sopilka, een Oekraïense houten fluit, later kwam er zang bij.

In de bezetting van The Maneken stonden ook trompettist Dennis Adoe, Dasja Minjejeva en DIMA LIBRA op het podium. Svjatoslav Vakartsjoek kwam luisteren — toepasselijk, want op een track van Filatovs nieuwe album zit een sample uit het Okean Elzy-nummer 'Kvitka'.

Vivienne Mort legde uit waarom ze zelden op het podium staat

Voor haar programma legde Vivienne Mort-frontvrouw Daniela Zajoesjkina het publiek uit waarom ze de laatste tijd zo weinig optreedt: een persoon die haar zeer na staat raakte zwaar gewond aan het front en doorloopt nu een zware revalidatie in Dnipro. De tekst las ze van haar telefoon.

Daarna voelde het concert niet meer als zomaar weer een melancholische set. De artieste vroeg haar luisteraars ook om beter op de inhoud van de liedjes te letten — vooral bij het nummer 'Schidnyj ekspres', dat aan de oppervlakte over liefde gaat maar in werkelijkheid over de oorlog. Dat beschrijft de reportage van dag twee.

Kritiek — en het antwoord van de organisatoren

Na het festival werd Vyrii online verweten dat een zichtbaar goededoelendeel ontbrak. Alina Mychajlova, hoofd van de medische dienst 'Ulf' van het bataljon Da Vinci-Wolven, publiceerde een bericht waarin ze benadrukte dat ze Oekraïners niet oproept om te stoppen met leven of feesten, maar dat het volgens haar belangrijk is de prijs van een gewoon leven te onthouden. Ze merkte ook op dat het festival op dezelfde dag viel als het afscheid van Oleksij Joekov — oprichter van de zoekeenheid Platsdarm, die ruim 25 jaar lang lichamen van gesneuvelden zocht en terugbracht.

'Niet het festival maakt me bang. Wat me bang maakt is de normalisering van de kloof. Wanneer sommige Oekraïners al jaren leven in een wereld waarin "vandaag was een goede dag" betekent dat al je mensen levend terug zijn. En anderen in een wereld waarin de oorlog een ongemakkelijke melding op de telefoon is geworden, tussen werk, restaurant en een feestje', staat in het bericht.

Organisatrice Alona Hoedkova antwoordde dat Vyrii een verliesgevend project is en dat het geld voor goede doelen van Kurazh komt.

'Het vorige [Vyrii] sloten we af met 9,5 miljoen in de min. Precies, dat was een schuld die Kurazh heeft afbetaald, ik heb mijn eigen inkomsten en uitgaven flink beperkt, en dit is nu eenmaal de prijs van investeren in culturele projecten. Ik nam het risico, dat was mijn verantwoordelijkheid', schreef ze op Instagram.

Producente Anastasija Maksymova voegde toe dat de productie vorig jaar zeer duur was door decor en kostuums, waardoor er niets werd verdiend. Dit jaar wil het team het financiële resultaat beoordelen en, als dat kan, een deel van het geld aan goede doelen geven. Volgens haar was ongeveer 20% van alle kaarten een kortingskaart.

Gerichte inzamelingen liepen op het festival wel: gasten konden voor een donatie een portret of een tatoeage krijgen, en Krychitka toonde een QR-code voor een inzameling rechtstreeks vanaf het podium.

Hoe het verdergaat

Vyrii was opgezet als een drempelvrij evenement: een flauw hellende hoofdingang, toegankelijke toiletten, verlaagde balies op het foodcourt, een aparte voedingskamer, een platform bij het podium voor gasten met beperkte mobiliteit, stillere plekken zonder extra speakers en oordoppen in de verkoop. Alle optredens op het livepodium werden getolkt in Oekraïense gebarentaal.

Het team bereidt al een derde Vyrii voor — de details volgen later.

Zoals ONE//FM eerder berichtte, bracht een ander festival in Kyiv deze zomer ruim 70 namen samen op het terrein van de Dovzjenko-filmstudio.